Een onderneming kunt u op verschillende manieren vormgeven, waarbij elke structuur specifieke voor- en nadelen kent. De belangrijkste ondernemingsvormen in het midden- en kleinbedrijf zijn de eenmanszaak en de besloten vennootschap.
Voor vennootschap onder firma en de maatschap, binnenkort aan te duiden als openbare vennootschap, zie: ondernemingsvorm (meer ondernemers)

Een eenmanszaak kunt u eenvoudig starten door u in te schrijven bij de Kamer van Koophandel en u aan te melden bij de belastingdienst. Als ondernemer bent u met uw hele vermogen aansprakelijk voor de schulden van de onderneming. U dient een boekhouding bij te houden en jaarlijks inkomstenbelasting te betalen over de fiscale winst die u maakt.

• Schuldeisers van uw eenmanszaak kunnen verhaal halen op uw privébezittingen, zoals uw woning. De eenmanszaak is een geschikte ondernemingsvorm als het risico dat de onderneming haar verplichtingen niet kan nakomen relatief laag is. Wij kunnen u helpen bij het in kaart brengen van de risico's.
• Als u bent gehuwd onder huwelijkse voorwaarden kunnen schuldeisers van de onderneming in principe geen verhaal halen op het privévermogen van uw partner, zolang deze niet deelneemt in de onderneming. Het "op naam van" uw partner zetten van de eigen woning biedt in geval van faillissement echter alleen bescherming als u kunt aantonen dat dit huis volledig is betaald met geld van uw partner. In de praktijk is dat vaak niet zo. Bovendien heeft dit gevolgen bij echtscheiding en bij overlijden.
• Als u onderneemt in een eenmanszaak bent u niet altijd ondernemer voor de fiscus. Als fiscaal ondernemer heeft u een aantal faciliteiten die een aantrekkelijk belastingvoordeel kunnen opleveren. Of u fiscaal als ondernemer wordt aangemerkt hangt af van factoren als het aantal klanten dat u heeft, de investeringen die u doet en het risico dat u loopt. Als ZZP'er of als startend ondernemer voldoet u soms niet aan de voorwaarden. U mist dan de genoemde belastingvoordelen, maar bent voor het overige wel als ondernemer aansprakelijk.      

De belangrijkste reden om een besloten vennootschap op te richten is dat u als aandeelhouder niet aansprakelijk bent voor de tekorten van de B.V. U bent maximaal het bedrag kwijt dat u heeft ingebracht, in de vorm van storting op aandelenkapitaal of door aan de B.V. verstrekte leningen. Hierdoor loopt uw privé vermogen aanzienlijk minder risico dan bij een onderneming in een eenmanszaak.

Om misbruik van B.V.'s te voorkomen gelden de nodige wettelijke regels en uitzonderingen. Als bijvoorbeeld een faillissement is te wijten aan onbehoorlijk bestuur dan bent u als bestuurder hoofdelijk aansprakelijk. Als u als aandeelhouder dividend laat uitkeren, terwijl u weet dat u hiermee schuldeisers benadeelt, dan kunt u ook aansprakelijk zijn. Bij een financiering van uw B.V. zal de bank vaak verlangen dat u persoonlijk borg staat. Ondanks al deze beperkingen is een B.V., of nog beter: een structuur met meerdere B.V.'s, een instrument bij uitstek om het ondernemingsrisico te beheersen.

• Voor de oprichting van een nieuwe B.V. gaat u naar een notaris, die een oprichtingsakte opstelt met daarin de statuten van de vennootschap. De statuten zijn, naast de wet, de regels waaraan u zich als aandeelhouder en/of bestuurder moet houden. Niet elk standaard model statuut is geschikt voor uw onderneming. U zult keuzes moeten maken over zaken als doelomschrijving, vertegenwoordiging en zeggenschap. In veel gevallen is het verstandig om meteen twee of meer B.V.'s op te richten. Hiermee kunt u risico's spreiden en zorgt u ervoor dat uw onderneming op termijn beter verkoopbaar is. Wij adviseren u graag bij deze keuzes.
• Bij oprichting dient u een bedrag aan de B.V. te betalen,  waarvoor u aandelen verkrijgt. Op dit moment is dat ten minste € 18.000. In plaats van in geld kunt u ook in natura storten, bijvoorbeeld door inbreng van een bestaande onderneming. In dat geval is een accountantsverklaring vereist over de waarde van de inbreng.  Zo'n inbreng heeft fiscale gevolgen, die wij graag voor u berekenen.
• U kunt natuurlijk ook de aandelen in een bestaande B.V. overnemen. U dient dan goed te (laten) onderzoeken of er geen "lijken in de kast" zitten. De B.V. blijft namelijk aansprakelijk voor haar verplichtingen, ook als is er een andere aandeelhouder. Wilt u de schade die u hierdoor zou lijden kunnen verhalen op de vorige aandeelhouder, dan zult u hiervoor waarborgen moeten treffen. Wij kunnen een dergelijk onderzoek voor u verrichten en het overnamecontract opstellen. Voor de feitelijke overdracht van de aandelen gaat u naar een notaris.
• Bij een B.V. heeft u met meer formaliteiten te maken dan bij andere ondernemingsvormen. Er gelden wettelijke voorschriften voor de jaarrekening en de publicatie daarvan. U zult aandeelhoudersbesluiten moeten vastleggen, ook al is er maar één DGA. Een incorrect genomen besluit is aantastbaar, met mogelijk ver strekkende gevolgen voor de B.V. en de betrokken partijen. Bent u enig aandeelhouder, dan moet u rechtshandelingen met uw vennootschap schriftelijk vastleggen. Doet u dit niet, dan loopt u bij faillissement het risico dat de curator de nietigheid van deze rechtshandelingen inroept. Hierdoor kan bijvoorbeeld een geldlening direct opeisbaar worden of een verrekening ongedaan worden gemaakt. Uiteraard kunnen wij u van dienst zijn bij het vastleggen van besluiten en het opstellen van overeenkomsten.
• De fiscale behandeling van de B.V. is ook iets ingewikkelder dan die van een eenmanszaak. Doordat u geen gebruik kunt maken van de ondernemersfaciliteiten van de inkomstenbelasting betaalt u, als uw onderneming betrekkelijk weinig winst maakt, meestal meer belasting dan wanneer u zou ondernemen in de vorm van een eenmanszaak. Blijft er na aftrek van uw directeurssalaris, waarvoor fiscale regels gelden, juist een aanzienlijke winst in de B.V. over, dan kunt u voordeliger uit zijn. Bovendien heeft u in een B.V., meer dan in de eenmanszaak, de mogelijkheid een deel van de belastingen uit te stellen en daardoor aan tax planning te doen.
• Certificeren van aandelen is een methode die gebruikt wordt om de zeggenschap over de B.V. te regelen na het overlijden van de aandeelhouder of als hem of haar iets overkomt. Deze vorm wordt vaak gebruikt bij bedrijfsopvolging in de familiesfeer.

De keuze tussen een eenmanszaak en een B.V. is vooral van belang voor het risico dat uw privévermogen loopt. Het is daarom allereerst van belang u om af te vragen hoe hoog dit risico eigenlijk is. Kiest u voor een B.V., zorg er dan voor dat u goed op de hoogte bent van de regels en hiernaar handelt. Heeft u vragen over de voor u meest geschikte ondernemingsvorm? Neem dan contact op met ons.

Klik hier voor belangrijke wetswijziging voor v.o.f. en maatschap