Risico hoort bij ondernemen. Een financier wil echter zoveel mogelijk zekerheid dat hij zijn aflossing en rente zal ontvangen. Dat geldt voor een bank, maar ook voor u als u zakelijk of privé geld uitleent aan anderen of aan uw eigen B.V. Om het risico zoveel mogelijk te beperken bestaan er zekerheidsrechten, zoals hypotheek en pandrecht. Voor het vestigen van die zekerheidsrechten gelden bijzondere voorschriften.

Als een schuldenaar zijn schulden niet kan betalen heeft de schuldeiser, als hij een pand- of hypotheekrecht heeft verkregen, een recht op de verkoopopbrengsten van de aan hem verpande of in hypotheek gegeven goederen. Dat geldt ook bij faillissement en geeft de gebruiker van pand- of hypotheekrecht daardoor een veel sterkere positie dan die van andere schuldeisers. Een hypotheek (op een onroerende zaak of ander registergoed) kan alleen worden gevestigd door een notaris. Voor het vestigen van een pandrecht, bijvoorbeeld op voorraad of op vorderingen, gelden voorwaarden die afhankelijk zijn van het soort goed waar het pandrecht op wordt gevestigd. Een stil pandrecht, waarbij de goederen bij de schuldenaar blijven en door hem kunnen worden gebruikt, kan worden gevestigd door een document, met daarin de beschrijving van de verpanding, te registreren bij de belastingdienst. De schuldeiser kan de aan hem in pand gegeven goederen opeisen zodra de schuldenaar zijn verplichtingen niet nakomt of wanneer hij goede grond heeft om te vrezen dat de schuldenaar zijn verplichtingen niet zal nakomen.

Een bank die een lening of een rekening-courant faciliteit verstrekt aan een B.V. zal, naast zekerheden in de vorm van pandrecht of hypotheek, meestal van de DGA verlangen dat deze zich persoonlijk garant stelt. Dat is niet ongebruikelijk en meestal ook niet onredelijk. Er zijn verschillende vormen mogelijk, zoals een volledige hoofdelijke aansprakelijkheid naast de B.V., een borgstelling tot een maximaal bedrag of een achterstelling op uw privégeldlening aan de B.V. Dit wordt vaak gecombineerd met zekerheden op het privévermogen, zoals een hypotheek op de eigen woning. Betrek bij het vergelijken van aanbieding van banken niet alleen de kosten, maar ook het persoonlijke risico dat u loopt. Als de B.V. zelf voldoende zekerheden biedt in de vorm van pandrecht of hypotheek op een bedrijfspand kunt u met de bank onderhandelen over het beëindigen of verlagen van de persoonlijke garanties.

Als u persoonlijk geld leent aan uw B.V. is het verstandig om, net als de bank zou doen, zekerheden te bedingen. Heeft uw B.V. al een lening bij een bank, dan kunt u dit meestal niet doen zonder diens toestemming en zullen de eerdere gestelde zekerheden aan de bank voorrang hebben op de uwe. Er kunnen overwegingen zijn om deze zekerheden niet direct te vestigen, maar uit te stellen. Zorgt u dan in ieder geval voor een goed opgestelde geldleningsovereenkomst die u hiertoe in staat stelt. Doet u dit kort voor een faillissement, zonder dat de B.V. hiertoe op grond van een eerdere overeenkomst verplicht is, dan kan de curator de zekerheden eenvoudig ongedaan maken.

Dit is vanuit fiscaal oogpunt in de meeste gevallen niet aantrekkelijk. Een uitzondering geldt als u de geldlening kunt aanmerken als eigen woningschuld. De lening dient te worden aangegaan met een schriftelijke overeenkomst onder zakelijke voorwaarden, die u moet kunnen verdedigen tegenover de belastingdienst. Wij kunnen een dergelijke overeenkomst voor u opstellen. Loopt uw schuld in rekening-courant aan de B.V. op en is er geen sprake van een eigen woningschuld, dan kunt u overwegen om deze af te lossen door dividend uit te keren. U moet dan weliswaar 25% aanmerkelijk belangheffing betalen, maar dat bent u op enig moment toch verschuldigd. Om dividend te kunnen uitkeren dient de B.V. wel te beschikken over voldoende reserves.

Bij een bedrijfsstructuur bestaande uit meerdere B.V.’s ontstaan gedurende het jaar over en weer vorderingen en schulden. Deze worden verrekend in rekening-courant. Tijdige verrekening is van belang. Zou één van de B.V.’s failliet gaan dan is verrekening na faillissementsdatum vaak niet mogelijk. Het gevolg kan zijn dat één van uw B.V.’s een schuld heeft aan de failliete vennootschap, die moet worden voldaan, terwijl een andere B.V. een vordering heeft die niet kan worden geïnd. Om dit risico zo klein mogelijk te maken is een goede (groeps-) rekening-courantovereenkomst van groot belang, evenals het regelmatig boekhoudkundig afstemmen van de rekening-courant saldi. Bij onderlinge leveranties en bij doorberekening van kosten dient u zich te realiseren dat een vordering heel zwak is als deze niet blijkt uit een overeenkomst en een factuur. Wij kunnen deze overeenkomsten voor u opstellen en u adviseren over de wijze van facturering.

Heeft u vragen over de financiering van uw onderneming, over de zekerheden die van u worden verlangd of over de mogelijkheid om zelf zekerheden te bedingen? Neem dan contact met ons op of met onze collega’s van Lyncs strategie + finance.